Het gezin van Meester Jan Leppink (1900-1971)

“De gereformeerde meester Jan Leppink”
(1900-1971) van de Nieuwerkerkse School met den Bijbel, nummer 1 aan de Onderweg, was een begaafd man. Meester Jan Leppink verhuisde in 1925 vanuit Aalten naar de Kerklaan 50 in Nieuwerkerk.

In de vooroorlogse jaren was meester Leppink groot nieuws met een door hem ontwikkelde nieuwe schuifletter-leesmethode. De journalisten bezochten vele malen zijn huis aan de Kerklaan voor interviews.

In de oorlogsjaren was het in het huis echter een komen en gaan van onderduikers. Passanten of onderduikers die langer bleven. En dochter Tannetje Lena (Tankie) Leppink werd koerierster voor de illegale krant Trouw en De Vrije Pers.

– Meester Leppink, Juffrouw Bouwman, juffrouw van Lange, meester Pauw en meester Boer –

“Geluk gehad”

Doordat de deuren op de bovenverdieping gesloten waren, heeft het gezin ’s nachts geen gevolgen ondervonden van de kolendamp. Niemand verkeerde gelukkig in levensgevaar.

“Postbode J. Muit redder in nood”

In 1938 kwam de toen 12-jarige dochter Tankie Leppink op de fiets naar huis met in haar ene hand een zware boekentas. Toen zij de brug voor het ouderlijke huis wilde oprijden, verloor zij de macht over het stuur, met als gevolg dat zij naast de brug fietste en kopje onder ging in de moddersloot. Postbode J. Muit slaagde erin de drenkelinge op het droge te brengen, waarna de fiets en boekentas werden opgevist.

Tankie was overigens niet het enige familielid dat te water raakte. In de zomer van 1939 was meester Leppink op weg naar Hillegersberg en belandde met zijn fiets in de Rotte.

Met de grootste inspanning slaagde men erin de drenkeling op het droge te krijgen. De toegesnelde dokters waren meer dan een half uur bezig met het toepassen van kunstmatige ademhaling. Door deze gebeurtenis was de meester lange tijd uit de roulatie, maar eind december 1939 stond hij weer voor de klas.

Als meester op een dorp bouw je automatisch connecties op, en het was dan ook niet verwonderlijk dat de meester en zijn gezin ook tijdens de oorlog een rol van betekenis speelden in het verzet.

– Dochter Tankie –

– Bij Kortenoord stak Tankie de Hollandse IJssel over met een klein pontje –

– Links de woning van het gezin Leppink –

De jaren vóór de oorlog waren roerig in Nieuwerkerk voor de familie Leppink. In 1936 was de familie ontsnapt aan een ramp.

Tijdens de Paasdagen van 1936 waren zij bij familie in Aalten op bezoek geweest. Bij thuiskomst had vader Jan Leppink de haard aangemaakt en extra kolen op het vuur gedaan om ervoor te zorgen dat het de volgende morgen behaaglijk zou zijn.

De volgende morgen was zijn vrouw, Maaike Leppink-Mans, samen met hun elfjarig dochtertje, naar beneden gegaan en kregen beiden hevige hoofdpijn. Toen de moeder onwel werd, waarschuwde het meisje haar vader die nog boven was.

De vader kwam met het vierjarig dochtertje naar beneden om te kijken wat er aan de hand was. Het dochtertje raakte echter spoedig ook onwel. De buren kwamen op het rumoer af en openden alle ramen en deuren van het huis, waarna de dokter de aanwezigheid van kolendamp constateerde.

– Pastorie die gebruikt werd door het verzet –

“De oorlogsjaren”

Dochter Tankie ging op 16-jarige leeftijd naar de Kweekschool aan de Veemarkt in Rotterdam, door weer en wind elke dag op en neer. Toen ze in 1944 naar de derde klas ging, vroeg Jan Smit, die aan de ’s Gravenweg woonde, of ze contactpersoon wilde zijn tussen Rotterdam en Nieuwerkerk.

Tankie vertelde in 2005 in een interview daarover:
‘Na schooltijd ging ik in Rotterdam vier adressen af waar ik zijn moest.

Ook een adres waar ik post op moest halen voor ‘Tonny’ uit Gouda. De geheime post verstopte ik in mijn ondergoed. Natuurlijk wist ik dat wanneer ik aangehouden werd, het mijn einde zou kunnen betekenen. Ik fietste terug van Rotterdam naar Nieuwerkerk, waar een andere koerierster de post overnam. Tonny was de schuilnaam van Kees van der Matten. Hij werkte voor de ondergrondse Trouw-groep en was contactman voor Trouw in de Krimpenerwaard.’

“Dat scheelde weinig”

Toen ik een keer uit school kwam, stonden er Duitse soldaten te controleren bij het Kralingse Bos. Ik had post onder mijn kleding. Ik moest mijn tas openmaken. Op dat moment kwam een politieagent langs, die weleens bij ons thuis kwam. Stiekem vroeg hij of ik post had. Ik antwoordde natuurlijk ‘ja’. Hij zei tegen de Duitsers: ’Dit meisje kan wel door’. Hij heeft mij gered.

Een paar keer per week bracht Tankie de kranten bij mensen thuis. Haar route was de Hoofdweg. Zo had iedere koerierster zijn of haar eigen wijk. De gestencilde Trouw-bulletins moesten opgehaald worden in Ouderkerk aan den IJssel bij de Spreeuwenhoek. Om in Ouderkerk te komen, moest Tankie met een klein pontje de Hollandse IJssel oversteken. De kranten vervoerde ze in fietstassen. Mensen uit Zevenhuizen en Moerkapelle kwamen de kranten dan weer ophalen aan de Kerklaan om ze verder te verspreiden. Het was een hele organisatie.

Om de organisatie te beschermen, wisten de koeriersters niet van elkaar wat zij deden.

De hervormde pastorie aan de Kerklaan was het centrum. Daar werden ook bonkaarten gebracht en soms illegaal geslacht vlees. Ook waren er enkele stenguns verstopt, voor als het nodig was. Tijdens de oorlog hielp het gezin waar het kon. Er waren onderduikers, terwijl er soms tegelijkertijd ook een Duitse officier in huis was ingekwartierd. Tankie zei daarover in een interview:
‘Mijn moeder zei dan gewoon, dat die onderduiker doof was en werd hij snel weggebracht’.

Na de oorlog ontmoette Tankie de jurist, violist en dichter Elerus Roelofs. Ze trouwden en verhuisden naar Amersfoort. En meester Leppink stond weer voor de klas aan de Onderweg. Tot aan zijn dood op 3 december 1971 heeft meester Leppink aan de Kerklaan 50 gewoond.