Herinneringen aan de Eben Haëzer school

Overigens kon je geld vinden in dat portiek, er lag een rooster boven een put. In het gat lag van alles; papiertjes en troep, maar ook dubbeltjes en kwartjes. Met een magneetje aan een touwtje was er een kans dat je dat geld kon hengelen. De kinderen, die thuis Lego hadden, waren in het voordeel. Lego had/ heeft namelijk kleine rode magneetjes, waar je een touwtje doorheen kon doen. De kwartjes vielen best vaak weer in de put, want de vierkantjes van het rooster waren precies zo groot dat er een kwartje doorheen kon vallen. Een kleine aanraking met het rooster en het kwartje lag weer beneden.

Als klein jochie keek je natuurlijk op tegen de oudere klassen. Ik kan me nog twee 6e klassers herinneren die in de pauze best vaak binnen zaten. Dat was niet omdat ze leren zo leuk vonden. Nee, Albert Vente en Gert van Nieuwpoort waren grote deugnieten, die het vaak aan de stok hadden met kale Freek. Ja sorry, zo werd meester Frederikze op het schoolplein genoemd. Ik ken een verhaal dat Gert van Nieuwpoort, die graag de klas aan het lachen bracht, een punaise op een stoel van een medeleerlinge legde. Au! Kon Gert weer naar de gang. Later scheen het dat het meisje in kwestie bij de plaatselijke wielerkoers ook punaises op het parcours gooide. Gert fietste ook mee in die wedstrijd (maar misschien heb ik dit laatste zelf verzonnen).

Op je verjaardag ging je langs alle klassen om snoep uit te delen. Je mocht dan één iemand uit je klas meenemen. In de andere klassen kreeg niet iedereen wat, nee je selecteerde, moeilijk hoor. Aangekomen in klas 6 zag ik hele hoge schooltafeltjes staan. Ik was, als klein ventje, erg onder de indruk van die hoge dingen. Toen ik 5 jaar later zelf in dat lokaal kwam te zitten, als grote jongen, waren die hoge tafeltjes weg. Vreemd.

In klas 3 en 4 werd elk jaar een toneelstuk gespeeld, spannend maar erg leuk. Daar heb ik mijn eerste moeilijke woord geleerd: generale repetitie. Die was in het lokaal van juffrouw Sterk en alle leerlingen van de school keken toe. Wij zouden in klas 4 een stuk spelen met elfjes, dat ging niet door. Ik denk te weten dat er kritiek van de ouders was. Elfjes bestaan niet en dat was tegen de geloofsovertuiging. Oké dan geen toneelstuk.

Juffrouw Sterk fietste elke dag naar school. Ze dacht harder vooruit te gaan door met haar bovenlichaam, bij elke trap naar voren te buigen. Ik heb haar nooit durven zeggen dat die beweging niets hielp. Ik kon het weten, want mijn zus Janneke had zo’nzelfde fiets, een groene Batavus met 3 versnellingen. Die fietste ook hard, maar wel zonder die buigingen.

Op het schoolplein mocht je niet fietsen. Je moest afstappen op het bruggetje dat toegang gaf tot het schoolplein en dan lopend naar het overdekte fietsenhok, dat aan de linker- en rechterkant houten bankjes had. Spelen deed je in het speelkwartier en in de tijd voordat de school begon. Er mocht niet gevoetbald worden, maar de steunpalen van het fietsenhok vormde een prachtig doel. Wanneer de juffen en meesters er aan kwamen lopen, gingen we snel handballen.

Maar onze bovenmeester ging ook wel eens vanuit het kleine dakraam op de zolder van de school kijken. Nou dan was je de bal kwijt, want handballen doe je niet met je voeten. Ik meldde al even dat de juffen en meesters er aan kwamen lopen. Tijdens de pauze, na de koffie, kwamen ze naar buiten. Ze gingen dan naast elkaar in een rij heen en weer lopen over het schoolplein. Als je tikkertje aan het spelen was, was dat best handig. Diegene die hem was, kon jou moeilijk tikken, want je liep niet tussen juffen en meesters door, het was een bewegende muur.

Eén keer hebben we die muur tegengehouden. Dat was in 1973. Wij kwamen in opstand. Wij riepen: “Wij willen vrij, anders staken wij”. Op andere scholen waren de meesters en juffen aan het demonstreren tegen een plan van minister van Kemenade, dus hadden de kinderen vrij (heb ik even opgezocht hoor). Wij maakten het de heen- en weer lopende onderwijzers zeer moeilijk en zorgden ervoor dat zij niet meer het hele plein over konden lopen. Wij waren nu een muur en hun heen-en-weer-loopje werd zeer kort. Het leek een overwinning, maar het werd ons in de volgende pauze heel duidelijk gemaakt dat het niet meer werd geduld en we geen vrij kregen.

Als het speelkwartier voorbij was floot meester Frederikze op een fluitje en gingen we in de eerder beschreven rijen staan. Het einde van de ochtend of middag werd met een bel aangeduid. In het lokaal zat een knop, links naast de deur. Meestal deed de meester dat en soms mocht één van ons dat doen. Buiten moesten we op het schoolplein wachten totdat meester Frederikze op de brug stond en goed gekeken had of het veilig was. Pas dan mochten we de ’s-Gravenweg op, op naar huis. Er stonden toen geen ouders te wachten, we gingen allemaal op eigen kracht naar huis. Dat konden kinderen toen nog. Nu ik dit schrijf, kan ik me niet herinneren dat meester Frederikze of juffrouw Sterk ooit een dag ziek waren.

In de zomervakantie van 1976, dus voordat ik naar de zesde klas ging, hadden mijn vriendje Dik Boer en ik besloten om op de eerste schooldag heel vroeg naar school te gaan. De reden: vragen aan meester Frederikze of wij de container mochten doen. Dat betekende dat je elke week de grote afvalcontainer naar straat moest rijden. Eens in de week, ik dacht op maandag, kwam er iemand van de Raiffeisenbank langs. De meester pakte dan onze spaarkaarten en je gaf dan 25 cent of 10 cent. Je kreeg daarvoor zegels, respectievelijk een blauwe of een bruine.

Meester Frederikze was een strenge man of hij was gewoon duidelijk. Hoe dan ook, ik had respect voor hem, ik was misschien wel een beetje bang. Hij had in ieder geval het beste voor met zijn leerlingen. Hij gaf extra lessen in de vijfde en zesde klas. In de vijfde bleven een aantal leerlingen op woensdag een half uur langer en kregen we extra lessen in rekenen en taal. In de zesde klas gingen we elke dag een half uur eerder de klas in, de school begon om 08.15 uur en wij begonnen om 07.45 uur.

Op onze school bestond ook een eigen betaalmiddel, de ‘Goed Bon’. Alles werd ermee betaald: snoep, knikkers, voetbalplaatjes. Maar ook als je voor jezelf gummetjes, liniaal of een schrift wilde, kon je bij de meester met deze valuta betalen. Het was een klein papiertje ter grootte van een creditcard, waar in het midden het woord ‘Goed’ op stond geschreven. Die ‘Goed Bon’ kreeg je als je je taal of rekenen goed gedaan had. Er stond dan goed of netjes of mooi onderaan het werk in je schrift. Je kon hiermee naar de meester en dan kreeg je je ‘Goed Bon’. Soms stond er goed en netjes, twee bonnen dus. Meester Frederikze gaf altijd twee cijfers, eentje voor de opdracht, een andere voor de netheid van je schrijven. En als je heel uitzonderlijk was, lag je schriftje op de tafel bij de deur. Nou, dan had je het helemaal goed gedaan en voelde je je opperbest.

Ook verhalen vertellen kon meester Frederikze erg goed. Geschiedenis en kerkgeschiedenis was altijd spannend wanneer hij vertelde met die oude schoolplaten als begeleidende beelden. Ik heb niets over de logopedist, de oogarts en de schooltandarts geschreven. Ook niet over de eendaagse schoolreisjes naar Drievliet, of over het gymmen in de gymzaal aan de Rijkskade, of over het uit het hoofd leren van de psalm, die op maandag…